Yapay zekâ destekli çeviri aracı 12 okulda deneme sürecine alındı

Yalıkent Üniversitesi Dil Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi, kentteki eğitim birimleriyle ortaklaşa yürüttüğü çalışma kapsamında yapay zekâ destekli bir çeviri aracını 12 okulda deneme sürecine aldı. Denemenin 2026-2027 eğitim yılının ilk döneminde tamamlanması planlanıyor.

Merkez, çalışmanın amacının aracın çeviri başarımını ölçmek değil, sınıf ortamında hangi amaçlarla ve hangi sıklıkta kullanıldığını belirlemek olduğunu açıkladı. Denemeye ortaokul ve lise düzeyinde toplam 940 öğrenci ile 46 öğretmen katılıyor.

Kullanım kayıtları öğretmen panelinde

Araç, öğrencilerin çevirdiği metinleri sonuç olarak sunmadan önce kaynak cümledeki belirsiz yapıları işaretliyor ve alternatif okuma biçimlerini gösteriyor. Öğretmenler, sınıf düzeyinde toplulaştırılmış kullanım kayıtlarına ayrı bir panelden erişebiliyor. Merkez, bireysel öğrenci metinlerinin panelde görünmediğini bildirdi.

Dil Teknolojileri Merkezi araştırmacılarından Doç. Dr. Bora Işıkçelen, denemenin çerçevesini şöyle anlattı: “Bu tür araçların sınıfta zaten kullanıldığını biliyoruz. Sorumuz kullanılıp kullanılmadığı değil, nasıl kullanıldığı. Öğrenci aracı bir cevap makinesi olarak mı, yoksa kendi çevirisini karşılaştırdığı bir referans olarak mı görüyor, bunu ölçmeye çalışıyoruz.”

Merkez, denemede toplanan verilerin kişi bazında saklanmadığını, kayıtların sınıf ve okul düzeyinde toplulaştırıldığını belirtti. Veri işleme çerçevesi, üniversitenin etik kurulu tarafından haziran ayında onaylandı. Velilere bilgilendirme formu gönderildiği, katılımın gönüllülük esasına dayandığı açıklandı.

Çalışmanın ara bulguları arasında, öğrencilerin aracı en çok okuma metinlerinde bilinmeyen sözcük gruplarını çözmek için kullandığı, yazma çalışmalarında ise kullanımın belirgin biçimde düştüğü yer alıyor. Merkez, bu farkın nedenlerinin ikinci aşamada görüşmelerle inceleneceğini bildirdi.

Denemeye katılan öğretmenlere ağustos ayında iki oturumluk bir hazırlık eğitimi verildi. Eğitimde aracın sınıf içinde hangi aşamada devreye sokulacağı, öğrenci çalışmalarının nasıl değerlendirileceği ve aracın ürettiği çıktıların sınırlarının öğrencilere nasıl anlatılacağı ele alındı. Merkez, öğretmenlerden gelen geri bildirimlerin ayrı bir kayıt formunda toplandığını bildirdi.

Çalışmaya eleştirel yaklaşan öğretmenler, aracın kolay erişilebilir olmasının öğrencinin metinle kendi başına kurduğu ilişkiyi zayıflatabileceğini belirtiyor. Merkez, bu itirazın denemenin tasarımında dikkate alındığını, bu nedenle aracın yazma çalışmalarında yalnızca öğretmen onayıyla açıldığını açıkladı.

Merkez, aracın kurum içinde barındırılan bir altyapıda çalıştığını, öğrenci metinlerinin dış hizmet sağlayıcılara gönderilmediğini vurguladı. Sistem günlük kayıtları 90 gün saklandıktan sonra siliniyor.

Deneme kapsamındaki okullarda ayrıca velilere yönelik bir bilgilendirme oturumu düzenlenecek. Oturumda aracın ne yaptığı, hangi verilerin kaydedildiği ve çalışmanın hangi soruyu yanıtlamayı hedeflediği anlatılacak. Merkez, oturumların ekim ayında yapılacağını bildirdi.

Deneme sürecinin sonuç raporunun şubat ayında yayımlanması ve raporun ardından aracın yaygınlaştırılıp yaygınlaştırılmayacağına ilişkin değerlendirmenin yapılması planlanıyor.